ΟΙ ΜΥΣΤΙΚΕΣ ΦΩΝΕΣ ΤΗΣ ΚΑΡΑΝΤΙΝΑΣ...

1. Αγαπάω – Νίκος Καββαδίας

(Ένα αδημοσίευτο ποίημα που έγραψε ο Νίκος Καββαδίας όταν ήταν 19 χρονών)

 

 

“Αγαπάω τ’ ό,τι θλιμμένο στον κόσμο,

 

Τα θολά τα ματάκια, τους άρρωστους ανθρώπους,

 

Τα ξερά, γυμνά δέντρα και τα έρημα πάρκα,

 

Τις νεκρές πολιτείες, τους τρισκότεινους τόπους.

 

Τους σκυφτούς οδοιπόρους που μ ένα δισάκι

 

Για μια πολιτεία μακρινή ξεκινάνε.

 

Τους τυφλούς μουσικούς των πολύβουων δρόμων,

 

Τους φτωχούς, τους αλήτες, αυτούς που πεινάνε

 

Τα χλωμά τα κορίτσια που πάντα προσμένουν

 

Τον ιππότη που είδαν μια βραδιά στο όνειρό τους

 

Να φανεί απ τα βάθη του απέραντου δρόμου

 

Τους κοιμώμενους κύκνους πάνω στ’ ασπροφτερό τους

 

Τα καράβια που φεύγουν για καινούρια ταξίδια

 

Και δεν ξέρουν καλά αν θα γυρίσουν ποτέ πίσω

 

Αγαπάω, και θα θελα μαζί τους να πάω,

 

Κι ούτε πια να γυρίσω

 

Αγαπάω τις κλαμένες, ωραίες γυναίκες

 

Που κοιτάνε μακριά, που κοιτάνε θλιμμένα.

 

Αγαπώ σε τούτον τον κόσμο ό, τι κλαίει

 

Γιατί μοιάζει με μένα.”

ΜΕ ΑΠΟΛΥΤΗ ΕΜΠΙΣΤΟΣΥΝΗ!!

       Ο Μπάμπης Τσόκας μοιράζεται δύο φωτογραφίες με 47 χρόνια διαφορά – τότε που ήταν παιδί και τώρα που η μητέρα του έχει άνοια…


    Καλοκαίρι 1968, περίπατος στο Βασιλικό Κήπο. Λίγους μήνες πριν είχα μάθει να περπατάω και απολάμβανα τους περιπάτους. Αφήνοντας με απόλυτη εμπιστοσύνη το χέρι μου μέσα στο χέρι της μαμάς, χωρίς καμιά έγνοια για τη διαδρομή ή τον προορισμό.


Καλοκαίρι 1968, περίπατος στο Βασιλικό Κήπο.








Άνοιξη 2015, περίπατος στον Εθνικό Κήπο.

  Λίγα χρόνια πριν η μαμά εμφάνισε άνοια, αλλά εξακολουθεί ν’ απολαμβάνει τους περιπάτους. Αφήνοντας με απόλυτη εμπιστοσύνη το χέρι της μέσα στο δικό μου, χωρίς καμιά έγνοια για τη διαδρομή ή τον προορισμό.

ΜΕ ΤΟ ΔΙΩΓΜΟ ΣΤΗΝ ΨΥΧΗ,ΛΙΜΠΥ ΤΑΤΑ ΑΡΣΕΛ

 

    Η συγχώρεση αφορά πράξεις που δεν έπρεπε να γίνουν και δεν μπορούμε να τις ξεχάσουμε . Η συγχώρεση αφορά το ασυγχώρητο. Εκείνος που  συγχωρεί δεν ξεχνά , δεν εγκρίνει την πράξη που έγινε ούτε θα την εγκρίνει στο μέλλον .Θεωρεί το θύτη υπεύθυνο , αλλά η τραυματική του μνήμη επουλώνεται , όταν παρέχει στον ένοχο τη δυνατότητα να κάνει μια νέα αρχή.

    Αυτό που συμβαίνει συναισθηματικά είναι ότι ο πληγωμένος: α)απαγκιστρώνεται από το θυμό, τη απογοήτευση ,τη θλίψη και το φόβο που κρύβει μέσα του ,β) παραιτείται από την εκδίκηση , γ) αμβλύνεται η μνησικακία του, δ) παρατηρεί τον θύτη υπό ένα καινούργιο φως ,ε) τοποθετεί τον ίδιο τον εαυτό του σε ένα καινούργιο πλαίσιο. Δεν νοείται συγχώρεση χωρίς μείωση του θυμού. Η τραυματική μνήμη επουλώνεται , αλλά δεν εξαφανίζεται ποτέ

 

       

 

     ....Γλυκιά νοσταλγία για το τότε, καημός γι' αυτό που δεν υπάρχει  πια , χαρά που ξαναβρήκε μια απ' τις ρίζες της, θλίψη για όλα τα πρόσωπα που λείπουν , θυμό γι' αυτούς που σκότωσαν τον πατέρα της και πήραν τα υπάρχοντά τους, ευγνωμοσύνη που βρήκε την παλιά  της εστία. Αλλά νιώθει και το αίσθημα της στέρησης , γιατί  η ξεθωριασμένη θύμηση για το σπίτι της επανήλθε απότομα ,ζευγαρωμένη με τον πόνο που ξυπνά  ,όταν κάτι που αισθανόμαστε πολύ δικό μας ζωντανεύει στον μέσα μας κόσμο ,για να το χάσουμε την επόμενη στιγμή στον έξω κόσμο- της πραγματικότητας. Είναι ο πόνος για την απόσταση που μας χωρίζει από κάτι που μας είναι πολύ οικείο, αλλά που συνάμα δεν μας ανήκει πια. Όπως όταν συναντάμε έναν παλιό αγαπημένο που δεν ξεχάσαμε ποτέ, αλλά που κι αυτός και εμείς είμαστε δεμένοι με άλλους πια.

    Η συγκάλυψη της αλήθειας διαπιστώνεται σ' αυτά που δε λέγονται .Δεν υπάρχει μόνο η μνήμη ,αλλά και η λήθη, και κάθε οικογένεια έχει τα μυστικά της, τα οποία είτε δεν αποκαλύπτει είτε έχει απωθήσει στην αφάνεια.

    Η μνήμη δεν είναι χαλί υφασμένο που μπορεί να ξετυλιχτεί όποτε τη χρειαζόμαστε ,να ξανατυλιχτεί και να μπει στην ναφθαλίνη, όταν δεν χρησιμοποιείται. Μπορεί να παρομοιαστεί με ένα υφαντό που κατασκευάζεται με στημόνι και υφάδι: το σχέδιό του αντιστοιχεί σε μια ιστορία και διαφοροποιείται κάθε φορά που κάποιος τη διηγείται ή την αναπολεί. Μιλάμε λοιπόν για ανακατασκευή , όχι για ξετύλιγμα της μνήμης.

    Σε κάθε μικρή ή μεγάλη ευκαιρία που μου παρουσιάζεται δεν παύω να διακηρύττω και να ομιλώ για την μικρασιατική γη των πατέρων μας. Τι κι αν γεννήθηκα στη Θερμή της Λέσβου; Είμαι Μικρασιάτισσα. Είμαι ο σπόρος που κυοφορήθηκε μες στα αγιασμένα χώματα της Γης αυτής της Επαγγελίας, της ποτισμένης με ιδρώτα και αίμα ελληνικό , της σπαρμένης από τα ιερά κόκκαλα χιλιάδων μαρτύρων και ηρώων. Είμαι από τη γη που έκρυψε στα έγκατά της τόσα κορμιά αδικοσκοτωμένων Ελλήνων .Έζησα το δρόμο της προσφυγιάς και του ξεριζωμού. Στην πραγματικότητα δεν το έζησα εγώ αυτό αλλά οι γονείς μου. Μνήμες δικές μου δεν έχω εγώ ,χαμένε Παράδεισε. Μα έχεις βιώσει μέσα μου από τις μνήμες των δικών μου. Και σαν αναρωτιέμαι ποια είναι η αληθινή πατρίδα μου, μαγνητικά η σκέψη μου με τραβά κοντά σου...


    

   Πριν δυο χρόνια στα πράγματα της γιαγιάς μου βρήκα ένα χειρόγραφο  –οικογενειακό κειμήλιο. Είναι μια σύντομη ομιλία που είχε ετοιμάσει, για να εκφωνήσει  στα αποκαλυπτήρια του χάλκινου γλυπτού για τη Μικρασιάτισσα  μάνα, που το 1984 στήθηκε  στο παλιό λιμάνι της Απάνω Σκάλας , στη Μυτιλήνη, εκεί όπου ξεμπάρκαραν οι κουρελιασμένοι πρόσφυγες το 1922. Όμως το πρόγραμμα ήταν γεμάτο ομιλίες  ντόπιων και άλλων επισήμων και η ομιλία που είχε ετοιμάσει η γιαγιά μου δε ‘’χωρούσε’’. Η ομιλία της δεν έγινε δεκτή ,γιατί δεν είχε φροντίσει να την προαναγγείλει νωρίτερα στους διοργανωτές. Σε όλη αυτή την ωραία εκδήλωση δεν είχε μιλήσει καμία γυναίκα, και μάλιστα παθούσα. Προσπάθησε να πλησιάσει το Δεσπότη , μα ο κύκλος  ήταν κλειστός… Πρόκειται για κάτι σπαρακτικό, γιατί  όπως ακριβώς η γιαγιά μου αποκλείστηκε από το να μιλήσει για το ίδιο της το πεπρωμένο, έτσι αποκλεισμένοι  ήταν και παραμένουν τόσοι και τόσοι άλλοι πρόσφυγες όχι μόνο από εκδηλώσεις και τελετές ,αλλά από τις αίθουσες όπου πίσω από τις κλειστές τους πόρτες συνεδριάζουν κομψοί πολιτικοί και διπλωμάτες σχεδιάζοντας το μέλλον τους στο χάρτη και στην ιστορία.



     

Ποσότητα: 

+

-

ΕπιθυμητόΣυστήνω το βιβλίοΣυστήνω τον συγγραφέα

  

      

ΤΟ ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΟ, ΑΡΓΥΡΗΣ ΠΑΥΛΙΩΤΗΣ

 

       Τα τραγούδια μας μιλούσαν για την τραγική μοίρα των Ρωμιών και της Ρωμιοσύνης. Υμνούσαμε και μοιρολογούσαμε τους δικούς μας ανθρώπους που, τις κρίσιμες ώρες του βίου τους, ξεπέρασαν τις αδυναμίες και τα πάθη τους και οδηγήθηκαν στην υπέρβαση κα τη θυσία. Και αυτοί ήταν οι πατεράδες μας , οι παππούδες μας , οι πρόγονοί μας. Υμνούσαμε και μοιρολογούσαμε τους δικούς μας, αφού αυτοί μας έσπειραν  και μας συνδέουν μαζί τους οι νόμοι της κληρονομικότητας.

 

            Οι άξιοι και έξυπνοι άνθρωποι  που έχουν εξουσία  και θα μπορούσαν να λύσουν προβλήματα είναι θωρακισμένοι και μπλοκαρισμένοι. Δεν μπορεί να τους φτάσει κανείς. Τους έχουν αλυσοδέσει για τα καλά.

          Σε τι κόσμο σε φέραμε παλικάρι μου; Πώς να πραγματοποιήσουμε τους στόχους μας, αφού έχουμε σύγχυση για την ορθότητά τους ; Από τότε που σε φέραμε στον κόσμο η μόνη μας σκέψη και φροντίδα είναι να εξασφαλίσουμε το μέλλον σου και την ευτυχία σου. Λαχταράμε να σε φτιάξουμε ελεύθερο πολίτη , χωρίς να ξέρουμε καλά καλά την έννοια της ελευθερίας και σιγά σιγά σε σκλαβώνουμε στις δικές μας επιλογές. Θέλουμε να σε δούμε έντιμο και έξυπνο πολίτη , μα κάθε μέρα διαπιστώνουμε πως αυτά τα δυο δεν πάνε μαζί. Το ''έντιμος'' είναι επίθετο του ''βλάκας'' και το ''έξυπνος'' επίθετο του απατεώνα.

 

           

ΑΥΤΗ Η ΠΟΛΗ....

Με τι μπορεί να παρομοιαστεί η πόλη;

Με έναν ζώντα οργανισμό; Ένα ανθρώπινο σώμα;

Οι κάτοικοι είναι τα κύτταρα, ενώ οι γειτονιές κι οι συνοικίες, οι ιστοί της.

 

Ένας οργανισμός αναπτύσσεται, εξελίσσεται, ανθίζει κι ύστερα αρχίζει η παρακμή, ενίοτε μια ανανέωση, καμιά φορά μια αναγέννηση.

Μια πόλη περνάει από τα ίδια στάδια;

Παρακμάζει μια πόλη εκ των έσω;

Απειλείται από δικά της κύτταρα;

 

Πότε η πόλη αδιαφορεί ή αδυνατεί να θρέψει τους κατοίκους της;

Πότε η πόλη διώχνει τα “παιδιά” της;

 

Πότε ανασυντάσσεται;

Ποιες συνταγές ακολουθεί για το δρόμο προς τη νέα της ταυτότητα;

Υπάρχουν στιγμές που αρνείται την καταγωγή της, την ιστορία της;

 

Όποιος ξεχνάει την ιστορία του λένε, είναι υποχρεωμένος να την ξαναζήσει!

Εν τέλει ποια είναι η ταυτότητα της πόλης αυτής;

 

Μήπως η δική σου ταυτότητα, είναι η ταυτότητά της;

Εσύ, εγώ, εμείς, είμαστε η ταυτότητα της πόλης αυτής!

Δημήτρης Τσιλινίκος

ΕΝΤΙΘ ΚΑΒΕΛ

                                       

Ο ΠΑΙΔΑΓΩΓΟΣ, Δ. ΓΛΗΝΟΣ

ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΖΟΛΩΤΑ. Ο ΔΡΟΜΟΣ ΜΟΥ ΠΕΡΝΟΥΣΕ ΑΠΟ ΤΑ ΣΧΟΛΕΙΑ

     ''Παιδιά υπομονετικά και φιλότιμα, εσείς στο Μέτσοβο και αλλού αργότερα, σύντροφός σας κι εγώ στην καταπίεση , στην άγνοια και στα βάσανα ,μορφώθηκα μαζί σας -αν μορφώθηκα- και έμαθα σιγά σιγά μόνη μου τι πρέπει και τι όχι , έμαθα να παίρνω πρωτοβουλίες , να εξηγώ καλά , να ρωτώ σωστά, να ζητώ μόνο τα ουσιώδη  και στα προφορικά και στα γραπτά , να γράφουμε μαζί τα δύσκολα , να λιγοστεύω την μελέτη στο σπίτι....''

   ''  Τους συναδέλφους μου τους θυμάμαι με αγάπη. Κανένας δε με πλήγωσε ποτέ και για τίποτα.Πέρασα πολύ όμορφα μαζί τους.Ήμουν στο κέντρο της παρέας τους , αν όχι της ......ζωής τους! Κάναμε την πιο σπουδαία εργασία και μας κοίταζαν όλοι με θαυμασμό! Ήμασταν νέοι και  ελεύθεροι ,και στην καρδιά μας και την σκέψη μας  κυριαρχούσαν άλλα , και δεν υπήρχε θέση για διχογνωμίες και ψυχρότητα.''

    '' Η ζωή μου δεν ήταν καθόλου εύκολη , όμως μέσα στα Σχολεία με τους συναδέλφους μου , με τις χιλιάδες τα παιδιά που γνώρισα (και τους γονείς τους φυσικά ),τα παιδιά που φώναζαν, γελούσαν κι έτρεχαν ακάθεκτα και έτρεμε η γη κάτω από τα βήματά τους , που έσκυβαν τα ωραία τους κεφάλια με τα πυκνά τους τα μαλλιά και μάθαιναν , με τα αγαπημένα μου βιβλία , είχε για μένα η ζωή επίσης πολύ μεγάλο ενδιαφέρον , πολλά ωραία να μου δώσει -ήταν η ίδια  η ζωή! ''

    ''Μαζί με τους μαθητές μου όλα αυτά τα χρόνια  ''ταξίδεψα''-και πού δεν  ''ταξίδεψα'' !....

    ''Οι Εκπαιδευτικοί εξοικειώνονται εύκολα και γρήγορα μεταξύ τους  , ίσως γιατί θητεύουν  όλοι σ' έναν χώρο κοινό , όμως χώρο ιερό και όσιο - στο χώρο της μάθησης και του Πνεύματος  γενικά,  στον Κόσμο των παιδιών.''

      '' Η Κοινωνία των συνανθρώπων μου είναι σχεδόν αόρατη , μάλλον είναι καταχωνιασμένη , μόνο να τη φαντάζομαι μπορώ , έτσι όπως είναι αθέατη και αλλοτριωμένη μέσα στις διερχόμενες άγνωστες λαμαρίνες και στα διαμερίσματα ....Οι πολυκατοικίες είναι ξένες και άγνωστες για μένα και έρημες....Νιώθω θλίψη και πλήρη μοναξιά ,σαν δεντράκι χωρίς ρίζες....''

    ''Το τραίνο έχει ένα στοιχείο παραμυθένιο...Ένα πλήθος ανθρώπων κάθονται , πέφτουν στον ύπνο , σηκώνονται , μιλάνε, τρώνε , πηγαινοέρχονται προστατευμένοι όλοι μαζί  σ' αυτό το μακρύ κατασκεύασμα , που ορμάει σφυρίζοντας χαρούμενα και αφανίζει τα χιλιόμετρα για χάρη σου.
        Αν είναι μέρα , χαζεύεις το τοπίο και λικνίζεσαι ...Αν είναι νύχτα, νιώθεις πως ξέκοψες από την πεζότητα, νιώθεις πως γλύτωσες για λίγο από τη ζωή που σε πιέζει..Κοιτάζεις τους ανθρώπους :Μια ποικιλία απίστευτη! Πιάνουν κουβέντα και γνωρίζονται, φλερτάρουν και αρχίζουν κάποιον έρωτα, οι μεγάλοι αναπτύσσουν θεωρίες με δυνατή φωνή , σχολιάζουν τα κοινωνικά προβλήματα, κάνουν καυγάδες για την πολιτική ...''

     ''Ένα καλό λογοτέχνημα δείχνει όλο το βάθος της ανθρώπινης ζωής χίλιες φορές καλύτερα κι από την πιο υψηλή φιλοσοφία !' ''

ΟΙ ΒΛΑΒΕΡΕΣ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΤΗΣ........

ΤΡΥΠΙΟΣ ΟΥΡΑΝΟΣ

ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ!!

One more cup of coffe- Bob Dylan

ΝΑ ΘΥΜΑΣΑΙ!

                        
                

ΓΙΩΡΓΟΣ ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ, ''ΤΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ ΤΗΣ ΨΥΧΗΣ''

       Γιατί αυτή είναι η καταδίκη μας .Να οραματιζόμαστε , αλλά να μη βλέπουμε , να φανταζόμαστε , αλλά να μην αγγίζουμε, να μελετούμε ,αλλά να μην ανακαλύπτουμε την Αλήθεια. Γιατί η Αλήθεια έχει κρυφτεί από  την όρασή μας , την ακοή μας, την αφή  μας και την όσφρησή μας .Γιατί  καταδικαστήκαμε  να έχουμε μόνο αυτές τις αισθήσεις. Η ζωή και η δραστηριότητα του ανθρώπου  βρίσκεται μέσα στη ύλη ,από  την οποία δεν μπορεί να ξεφύγει. Γι' αυτό, δε θα μάθουμε ποτέ το μυστικό  της γέννησης και ,ακόμα  περισσότερο ,  του θανάτου.

ΔΑΣΚΑΛΟΣ

            

     Λέξη με τόσο γεμάτο νόημα. Τόσο σημαντικό. Ανεξίτηλο. Σου αποπνέει σεβασμό, αγάπη, εμπιστοσύνη. Όλοι εμείς οι δάσκαλοι έχοντας γνήσιο και υψηλής ποιότητας μέταλλο ψυχής, ενώ ενηλικιωνόμαστε, παραμένουμε παιδιά. Παιδιά στην ψυχή,  για να μπορέσουμε να έχουμε  εύκολη την πρόσβαση στα αισθήματα, τις σκέψεις, τις επιθυμίες των μαθητών  μας  που καλούμαστε να διαπαιδαγωγήσουμε. Όλοι εμείς οι δάσκαλοι  αφήνουμε στην άκρη τα όποια προβλήματά μας και μπαίνουμε στην τάξη με χαμόγελο. Διδάσκουμε με υπομονή, με φιλότιμο, με αγάπη, με ανιδιοτέλεια. Δίνουμε ό,τι έχουμε από τις γνώσεις μας απλόχερα. Και όταν  οι μαθητές  μας δυσκολεύονται να μάθουν με τον τρόπο που διδάσκουμε, τότε διδάσκουμε  με τον τρόπο που μαθαίνουν. Εφευρίσκουμε άλλους τρόπους να «κατέβουμε» κοντά στον μαθητή. Τον προκαλούμε να είναι αυτό που μπορεί να είναι. Γιατί οφείλουμε να τον κάνουμε να αισθάνεται επιτυχημένος και βεβαίως εκεί επικεντρώνουμε τις προσπάθειές μας! Και τελικός σκοπός μας; Με το έργο μας να κάνουμε τόσο ώριμο τον μαθητή μας, ώστε εκείνος να μη μας χρειάζεται πια. Μια άνευ εγωισμού ακύρωση του εαυτού μας. Μα μέσω αυτής έρχεται και η απόλυτη ικανοποίησή μας.

    Ο ρόλος μας πολλαπλός και δύσκολος. Πρότυπο μίμησης για τους μαθητές μας, για  τους αυριανούς πολίτες αυτής της χώρας. Γι' αυτό και τους αντιμετωπίζουμε  πρώτα απ’ όλα ως ανθρώπους  με δικαιώματα κι υποχρεώσεις κι έπειτα ως μαθητές.  Διαμορφώνουμε ανθρώπους με ήθος  και πίστη σε αξίες αιώνιες, αναλλοίωτες, θεμέλια κάθε κοινωνίας. Προσπαθούμε  να αναπληρώσουμε  σοβαρές ελλείψεις της οικογένειας  και να προσφέρουμε ψυχολογική στήριξη. Αγαπάμε τους μαθητές μας σαν να ήταν δικά μας παιδιά.  Δάσκαλος, γονιός, φίλος, ψυχολόγος, πάντα δίπλα σε ό,τι μας χρειαστούν. Χωρίς καμιά προκατάληψη.  Μόνο με αγάπη.

ΜΝΗΜΗ

28η ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ                                                                                


                        

                                                         

                                                             

                 

 

ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ

ΑΠΟ FACEBOOK

Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΠΟΝΑΕΙ...

            Η Λια (αναφέρεται και ως ο Λειάς ή Λιας) είναι ορεινό χωριό του δήμου Φιλιατών του νομού Θεσπρωτίας της περιφέρειας Ηπείρου (Σχέδιο Καλλικράτης). Σύμφωνα με τα στοιχεία της απογραφής του 2011, ο πληθυσμός της ανέρχεται στους 62 μόνιμους κατοίκους^.

             

          Ο οικισμός βρίσκεται στο βορειότερο τμήμα του νομού κοντά στην ελληνοαλβανική μεθόριο, σε απόσταση 42 χιλιομέτρων βόρεια των Φιλιατών 65 χλμ. βορειοανατολικά της Ηγουμενίτσας και περίπου 60 χλμ. βορειοδυτικά των Ιωαννίνων στους πρόποδες της Μουργκάνας έναντι του Τσαμαντά, σε υψόμετρο περίπου 350 μ.

         Η ονομασία του πιθανότατα προέρχεται από το ξωκκλήσι του προφήτη Ηλία που δεσπόζει στην περιοχή καθώς είναι ορατό από κάθε σημείο του ορίζοντα βρισκόμενο σε ένα αντέρεισμα ύψους περίπου 900 μέτρων επί του όρους Μουργκάνα. Πρόκειται για χωριό, άλλοτε μεγαλοχώρι στη περιοχή του, ο πληθυσμός του οποίου, ασχολούμενος κυρίως με την μικροκτηνοτροφία και τη γεωργία, το 1928 αριθμούσε 814 κατοίκους, διαθέτοντας δημοτικό σχολείο, τηλεφωνείο και αστυνομικό σταθμό^.

           Λόγω του άγονου εδάφους ήταν συνηθισμένο φαινόμενο η μαζική μετανάστευση του ανδρικού πληθυσμού της Λιας προκειμένου να εξασφαλίσουν τα προς το ζην για τους ίδιους και τις οικογένειές τους Το 2001 το χωριό αριθμούσε 95 κατοίκους. Σημαντικά αξιοθέατα του χωριού είναι ο ναός του Αγίου Δημητρίου του οποίου η ανέγερση τοποθετείται στον 18ο αιώνα και ο ναός της Αγίας Παρασκευής, ο οποίος διαθέτει τρία έργα του λαϊκού ζωγράφου Θεόφιλου. Έτερο σημείο ενδιαφέροντος είναι η οικία της οικογένειας του συγγραφέα Νίκου Γκατζογιάννη που λειτουργεί ως μουσείο.

         Εκκλησιαστικά η Λια υπάγεται στη Μητρόπολη Παραμυθίας, Φιλιατών, Γηρομερίου και Πάργας και η κεντρική της εκκλησία είναι αφιερωμένη στην Αγία Τριάδα. Τα σημαντικότερα θρησκευτικά πανηγύρια του χωριού είναι αφιερωμένα στον Προφήτη Ηλία, την Αγία Μαρίνα και την Αγία Τριάδα^.

              ^{Στα χρόνια του Εμφυλίου που ακολούθησαν η Λια αποτέλεσε μαζί με την υπόλοιπη περιοχή της Μουργκάνας προπύργιο των δυνάμεων του ΔΣΕ. Για τη συγκεκριμένη περίοδο, το χωριό είναι γνωστό κυρίως για την εκτέλεση πέντε ή δεκαεπτά ατόμων από ανταρτοδικείο του ΔΣΕ. Τα συγκεκριμένα άτομα εκτελέστηκαν λόγω της εμπλοκής τους στη φυγάδευση άμαχου πληθυσμού προς τις κυβερνητικές δυνάμεις. Στους φυγάδες συγκαταλέγονταν αρκετά ανήλικα, τα οποία με αυτόν τον τρόπο απέφυγαν το λεγόμενο «παιδομάζωμα» ή «παιδοσώσιμο», ενώ η όλη ιστορία έγινε παγκόσμια γνωστή μέσω του βιβλίου «Ελένη» του Νίκου Γκατζογιάννη, ενός από τα παιδιά που διέφυγαν αλλά και γιου ενός από τους εκτελεσθέντες (συγκεκριμένα της Ελένης Γκατζογιάννη, στην οποία αναφέρεται και το βιβλίο). Μετά την ήττα του ΔΣΕ και την εκδίωξή του από την περιοχή της Μουργκάνας, οι κάτοικοι της Λιας ακολούθησαν την υποχώρηση των ανταρτών και κατέφυγαν στην Ανατολική Ευρώπη.}

Μουργκάνα, βουνό ποτισμένο με αδελφικό αίμα

Η Ελένη του Νίκου Γκατζογιάννη
    Για το βιβλίο έγραψε πρόσφατα στην Καθημερινή ο γνωστός καθηγητής Ιστορίας στο πανεπιστήμιο του Yale Στάθης Καλύβας:
      Η ιστορία είναι λίγο-πολύ γνωστή. Το 1948 η Ελένη Γκατζογιάννη, κάτοικος του ορεινού χωριού Λια της Μουργκάνας στην Ηπειρο, που ελέγχεται από τους αντάρτες του «Δημοκρατικού Στρατού», αρνείται να παραδώσει τα παιδιά της στις τοπικές αρχές, δηλαδή το ΚΚΕ που σκοπεύει να στρατολογήσει τα μεγαλύτερα και να μετακινήσει στις φιλικές προς αυτό χώρες τα μικρότερα. Πρόκειται για το λεγόμενο «παιδομάζωμα», μια κίνηση που σκοπό είχε να ενισχύσει τις ισχνές εφεδρείες του κόμματος και του στρατού του, αυξάνοντας ταυτόχρονα τον έλεγχό του πάνω στους εναπομείναντες αγροτικούς πληθυσμούς που ζούσαν υπό τον έλεγχό του. Αντιδρώντας, η Ελένη συμμετέχει με επιτυχία στη φυγάδευση των παιδιών της προς την περιοχή που ελέγχεται από το κράτος, μαζί με άλλα παιδιά και κάποιους μεγάλους, συνολικά είκοσι άνθρωποι, όλοι τους άμαχοι. Για την πράξη της αυτή συλλαμβάνεται, βασανίζεται, «δικάζεται» δημόσια και εκτελείται τον Αύγουστο της ίδιας χρονιάς, μαζί με άλλους τέσσερις συγχωριανούς της. Μια τοπική τραγωδία ανάμεσα σε χιλιάδες άλλες που σημάδεψαν τον Εμφύλιο και που θα παρέμενε χαμένη στην αχλή της μνήμης των γερόντων ενός ερειπωμένου πια ακριτικού χωριού και διαστρεβλωμένη από τη φημολογία των απογόνων τους, εσωτερικών ή εξωτερικών μεταναστών.
      Καθώς ο άνδρας της Ελένης ήταν μετανάστης στην Αμερική, μετά τον χαμό της μάνας τους τα παιδιά της εγκαταστάθηκαν σε μια καινούργια χώρα. Ο μονάκριβος γιος της, ο Νίκος, εξελίχθηκε σε πετυχημένο δημοσιογράφο στους New York Times. Ομως, η ιστορία της μητέρας του για την οποία γνώριζε μόνο αντικρουόμενες φήμες τις οποίες κάλυπτε ένα γενικευμένο πέπλο σιωπής, τον βασάνιζε. Ξεκίνησε λοιπόν μια μεγάλη δημοσιογραφική και ιστορική έρευνα που κατέληξε στην «Ελένη», το 1983. Γραμμένο στα αγγλικά, το βιβλίο γνώρισε μια απίστευτη διεθνή καριέρα. Ο λόγος προφανής: στο κέντρο του βρίσκεται ένα μυστήριο (ο θάνατος της Ελένης), η πρόσβαση στο οποίο συνδυάζει την εξονυχιστική έρευνα με τη ζωντανή γραφή. Πρωταγωνιστής ο ίδιος ο συγγραφέας που δεν είναι απλά ένας ερευνητής. Το βιβλίο ξεπερνάει τα γεωγραφικά και ιστορικά όρια της Ελλάδας και γεννά συναισθήματα αντίστοιχα της αρχαίας τραγωδίας: η θυσία μιας μάνας, η σχέση με τους προγόνους μας, η προσωπική κάθαρση, το νόημα της αλήθειας και της γνώσης, το περιεχόμενο της ταυτότητάς μας, η σύγκρουση δικαιοσύνης και εκδίκησης, μνήμης και λήθης.

 

ΛΙΑΣ ΘΕΣΠΡΩΤΙΑΣ